| دسته بندی | زمین شناسی |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 211 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 13 |
انواع فرآیندهای فیزیکی رسوبگذاری
فرآیندهای فیزیکی یکی از چهار فرآیند میباشد که شامل حمل و نقل و رسوبگذاری دانهها است. دانهها پس از تخریب توسط آب و باد یا یخ حمل شده و در انتها در حوضه رسوبی ته نشین میشوند. برای بررسی بیشتر خواص فیزیکی باید شرایط دینامیکی حرکت ذرات جامد در هوا یا آب را مورد بررسی قرار داد. زیرا بدین طریق میتوان نتیجه حاصل را با فرآیندهای رسوبی که باعث تشکیل آنها گردیدهاند، مرتبط کرد.
فرآیندهای هیدرودینامیکی رودخانهها
دانهها پس از تخریب در منشا توط عواملی از قبیل آب و هوا و یخ به ریف حوضه رسوبی حرکت میکنند. دانههای جامد ممکن است به صورت معلق ، جهشی ، غلتیدن و سرخوردن بر روی دانههای دیگر حرکت کنند. نحوه حرکت به اندازه سرعت و شدت جریان بستگی دارد. بسته به سرعت آب در رودخانهها دو نوع جریان خطی و آشفته قابل مشاهده است. در جریانهای خطی ذرات جامد از مایع به صورت خطی در یک لایه از مایع حرکت میکنند به نحوی که لایه پایین و بالایی باهم موازی است.
در جریانهای آشفته که در اثر افزایش سرعت آب بوجود میآید. ذرات جامد در مایع به صورت مارپیچی حرکت میکنند. در این نوع جریانها ذرات به طرف جلو ، بالا و پایین حرکت میکنند ولی در جریانهای خطی ذرات فقط به طرف جلو حرکت میکنند. تغییر جریان از خطی به آشفته به طول لوله یا کانال ، سرعت انتخاب شده ، شکل هندسی کانل و خوصیات دیگر حداکثر است ولی در جریانهای آشفته آب دائما در حرکت است از کناره رودخانه به مرکز میرود و دائما تغییر مکان میدهد. بطور کلی در حرکت دانه ریز نیروی ویسکوزیته اهمیت دارد ولی در حرکت ذرات درانه درشت نیروی جاذبه به اهمیت بیشتری دارد.
مکانیزم حرکت اولیه دانه (تخریب(
بطور کلی دانهها در کف بسته به حالت سکون قرار دارند. هنگامی که جریان مواد سیال از روی دانهها عبور میکند، دانهها تحت تاثیر چها نیروی مختلف قرار میگیرند که این نیروها عبارتند از نیرو وزنی دانه بستگی دارد و از حرکت آن جلوگیری میکند، نیروی اصطکاک بین دانه و دانههای اطراف که این نیرو نیز از حرکت دانهها جلوگیری میکند. نیروی کشش مایع که تمایل دارد دانه را دانه را بر روی دانههای دیگر حرکت داده و به صورت غلتیدن جابجا کند. میزان این نیرو به سرعت جریان بستگی دارد و بالاخره نیروی هیدرولیکی بررسی نشان میدهد که دانه به صورت عمودی از زمین بلند کند و در جهت جریان قرار دهد.
بررسیها نشان میدهد که دانه به صورت عمودی از زمین بلند میشود و سپس در هنگام پایین و برخورد به دانههای دیگر به حرکت خود ادامه میدهد که این عمل را جهش میگویند. فرآیند جهش در هوا بهتر از آب صورت میگیرد، زیرا نیروی بلند کردن دانه فقط هنگامی که دانه در روی سطح زمین قرار دارد موثر است و مسئول حرکت اولیه آن میباشد ولی زمانی که دانه از جای خود بلند شد نیروی کششی هوا یا آب مسول حرکت آن است.
برای حرکت دانهها سرعت جریان باید به حد بحرانی برسد تا اینکه بتواند دانهها را از جای خود حرکت دهد و با خود حمل سرعت بحرانی برای تخریب و حرکت دانهها با افزایش قطر آنها زیاد میگردد. با استثنای ذرات رس که برای تخریب آنها سرعت زیادتری لازم است. زیرا ذرات دانه ریز دارای خاصیت چسبندگی بوده و به یکدیگر متصل میشوند همچنین ذرات دانه ریز رسی در سطح دارای ناهمواریهای زیادی بوده و زاویهدارتر میباشند لذا در مقابل جریان آب مقاومت بیشتری از خود نشان میدهند.
انواع مختلف حرکت دانهها
هنگامی که میزان انرژی موجود در کف بسته از حد بحرانی گذشت، دانهها در سطح لایه شروع به حرکت میکنند. نوع حرکت ذرات به اندازه آنها و سرعت جریان بستگی دارد. دانهها در آب و هوا به چهار صورت غلتیدن، سر خوردن ، جهشی و معلق حرکت میکنند.
در شرایط ثابت با سرعت مشخص دانههای درشت (گراول) به صورت غلتیدن و سرخوردن در سطح لایه حرکت میکنند. همچنین در این شرایط دانههای سبک (ماسهها) از زمین بلند شده و در اثر برخورد به دانههای دیگر به صورت جهشی و دانههای بسیار ریز (سیلت و رس) به صورت معلق حرکت میکنند.
در این شرایط به گراول هل و ماسهها که در بستر حرکت میکنند بار بستر (Bed load) و ذرات دانه ریز سیلت و رس را بار معلق (Sus pension load) میگویند. به علت اختلاف چگالی آب و هوا عمل جهش در هوا بهتر صورت میگیرد. دانهها در هنگام برخورد به رسوبات سطح لایه (عمل جهش در هوا) مقداری از انرژی جنبشی خود را به دانههای در حال استراحت در سطح لایه منتقل میکنند و باعث حرکت آنها به صورت خزیدن در سطح لایه میشوند. این نوع حرکت را به نام خزش سطحی (Surface Greep) مینامند.
جورشدگی هیدرولیکی
روشهای مختلف حرکت دانهها باعث میشود که دانهها در اندازههای متفاوت به روشهای مختلف حرکت کنند. این اختلاف در نوع حرکت باعث میشود که یک جدایی در اندازه و شکل دانهها بوجود آید که به نام جورشدگی هیدرولیکی (Hydroulic Sorting) نامیده میشود. این جورشدگی در رسوبات بادی که اختلاف چگالی بین دانههای ماسه و هوا زیاد است بخوبی دیده میشود. در نتیجه این اختلاف باد قادر به حمل دانههای درشت ماسه نمیباشد.
بطور کلی تمام ذراتی که با یکدیگر توسط فرآیندهای آبی یا بادی رسوب میکنند ذرات با تساوی رسوبگذاری نامیده میشوند. تساوی قطری در ذراتی را که به صورت معلق حرکت میکنند بهتر از دانههایی است که به صورت بار بستر حرکت خوهند کرد. زیرا ذراتی وجود دارند که از نظر شکل و اندازه یکسان نیستند ولی به علت اختلاف چگالی با یکدیگر رسوب کردهاند.
فرآیندهای حمل و نقل و رسوبگذاری
فرآیندهای حمل و نقل و رسوبگذاری دانههای رسوبی توسط جریانهای کششی ، جریانهای دانسیتهای یا چگالی ، معلق و یا یخچالها انجام میشود و موجب تشکیل رسوبات مختلفی میگردد که هر یک دارای اختصاصات بافتی مخصوص به خود میباشند.
جریانهای دانسیتهای که در اثر احتلاف چگالی بین مواد سیال ایجاد میشود، پس از رسوبگذاری مواد رسوبی مخلوطی از ذرات ماسه ، سیلت و رس بر جای گذاشته میشود که معمولا فاقد طبقه بندی مورب هستند این نوع رسوبات طبقه بندی تدریجی از خود نشان میدهند. در حالت تعلیق ، ذرات دانه ریز به صورت معلق حمل شده و پس از کاهش شدت جریان در محیط آرامی رسوب میکنند.
اگر دانههای رسوبی توسط یخچالها یا جریانهای گلی حمل میشوند، پس از رسوبگذاری تشکیل رسوبات ناجورشدگی خیلی بد را میدهند. این نوع رسوبات میتوانند در آب یا خشکی تشکیل شوند. همانطور که توضیح داده شد فرآیندهای حمل و نقل و رسوبگذاری در محیطهای مختلفی همچون محیطهای خشکی ، محیطهای آبی ، حمل ونقل توسط نیروی جاذبه و همچنین حمل و نقل توسط یخچالها انجام میشود.
فرآیندهای رسوبگذاری در محیط آبی
| دسته بندی | زمین شناسی |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 3837 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 38 |
انواع سنگهای آذرین
دیدکلی
چندین سیستم مختلف برای طبقه بندی سنگهای آذرین ارائه شده است. نکته مشترک تمامی این سیستمهای طبقه بندی این است که در جزئیات همگی جنبهای اختیاری و مصنوعی داشته و متکی به پارهای خواص هستند که نمیتوان آنها را از روی نمونه دستی و یا در صحرا تعیین کرد. در طبقه بندی سنگهای آذرین بافت و ترکیب سنگهای آذرین از مهمترین مواردی هستند که باید در نظر گرفته شوند. در این نوع طبقه بندی نمودارهایی که در آنها نسبت سیلیکاتها در هر یک از سنگهای آذرین را نمایش میدهد کاربرد دارند.
سنگهای آذرین روشن
این سنگها از رنگی روشن و نیز وزن مخصوصی نسبتا کم برخوردارند. گاهی اوقات این سنگها را تحت عنوان سنگهای سیاسی میشناسند. دو سنگ ، گرانیت و گرانودیوریت روی هم رفته 95
درصد از کل سنگهای آذرین قارهای ناشی از انجماد ماگما را تشکیل میدهند.
گرانیت سنگی دانهای است و ترکیب کانیایی آن شامل دو قسمت فلدسپات اورتوکلاز + یک قسمت کوارتز + یک قسمت فلدسپات پلاژیو کلاژ + مقادیر ناچیزی از آهن – منیزیمدارها.
سنگهایی که ترکیب کانی شناسی آنها مشابه گرانیتها باشد ولی به جای بافت دانهای دارای بافت ریز بلور باشد، ریولیت نامیده میشود. معادل شیشهای گرانیت، ابسیدین نام دارد. این سنگ معمولا ظاهری قیرگون دارد و کاملا سیاه است ولی باید توجه داشت که اگر قطعهای بسیار نازک از ابسیدین را که ظاهری نیمه شفاف دارد را در مقابل زمینه روشن قرار دهیم رنگی سفید دودی از خود نشان میدهد.
سنگهای آذرین تیره
بر اساس تخمین های انجام گرفته 98 درصد از حجم کل سنگهای تشکیل شده از ماگماهای بیرون ریخته بر روی سطح زمین ترکیبی بازالتی ، آندریتی دارند. واژه مترادف بازالت سنگ پلاکانی است و این اسم از آنجا ناشی میشود که بازالت در برخی از بیرون زدگیها ، ستونهایی تشکیل میدهد که ظاهری شبیه به پلکان دارند. این ستونها حاصل فرآیند سرد شدن بوده و در اثر هوازدگی ظاهر میشوند. بازالت بافتی ریز بلور داشته و ترکیب کانی شناسی آن به شرح زیر است:
یک قسمت فلسپار پلاژیوکلاژ + یک قسمت آهن – منیزیمدارها.
گابرو سنگی است که ترکیبی مانند بازالت داشته اما بافت آن به جای ریز بلورین بودن دانهای است.
پریدوتیت سنگ آذرینی با بافت دانهای است که عمدتا از آهن – منیزیمدارها تشکیل میشود.
سنگهای آذرین بینابینی
هنگامی که در نمودار طبقه بندی سنگها از جهت دربر دارند سنگهای روشن به طرف جناح دربرگیرنده سنگهای تیره حرکت میکنیم. ترکیب سنگهای آذرین بطور پیوسته از نوعی به نوع دیگر تغییر مییابد. آندزیت نامی است که به سنگی آذرین و ریزبلوری که ترکیبی بین گرانیت و بازالت دارد اطلاق میشود. این سنگها برای اولین بار در کوههای آند در آمریکای جنوبی دیده شدند و نام آنها نیز از همین امر ناشی شده است. آندزیتها اکثرا در مناطق اطراف اقیانوس آرام یافت میشوند و معادل دانهای آندزیت ، دیوریت نام دارد.
پگماتیت
محلولهایی را که در مراحل آخر سرد شدن و انجماد ماگما تولید میشوند، محلولهای گرمایی مینامند. از تبلور این محلولها سنگ آذرین بسیار درشت دانهای موسوم به پگماتیت تشکیل میشود از واژه لاتین پگمات به معنی به هم بافته شده مشتق شده است. کوارتز و فلدسپات پتاسیمدار کانیهای اصلی حاصل از تبلور محلولهای گرمایی هستند. پگماتیتها صرفا بر مبنای اندازههای غیر عادی دانههای کانی موجود قابل تشخیصاند.
در معدودی از پگماتیتها دانههای فلدسپات پتاسیم و کوارتز رشد در هم داشته و اساسا یک واحد را تشکیل میدهند. در این پگماتیتها کوارتز رنگی تیره تر از فلدسپات داشته و در نتیجه شکل کلی آن شبیه کتیبههای باستانی آشوری و بابلی است. به همین علت این نوع رشد در هم به ساختار گرافیک شهرت یافته است (از واژه لاتین گرافین به معنی نوشتن مشتق شده است).
سنگهای آذرین کره ماه
تجزیه شیمیایی سنگهایی که طی ماموریتهای مختلف سفینه آپولو از کره ماه به زمین آورده شد نشان میدهد که بجز در مورد فقدان آب و اکسیژن آزاد ، ترکیب سنگهای کرده ماه بسیار شبیه ترکیب سنگهای زمین است. اکثر سنگهای ماه از نظر منشا آذرین هستند. برای مثال سنگهای حوضچه ماریا همه گدازههای بازالتی و نمونههای مناطق مرتفع ماه همه از انواع گابرو ، نوریت (گابرویی متشکل از پلاژیوکلاز و پیروکسن ارتورومبیک) و آنورتوزیت (سنگی عمدتا متشکل از پلاژیوبافت سنگ آذرین
تعریف
منظور از بافت ، شکل و اندازه بلور و رابطه فیزیکی آنها با یکدیگر است که توسط میکروسکوپ مورد مطالعه قرار میگیرد. بنابراین بافت سنگ آذرین میتواند مراحل مختلف انجماد نحوه تبلور سنگ آذرین را مشخص نماید. از این رو بافت سنگهای آذرین بصورت زیر تقسیمبندی میشوند.
بافت درشت بلور
بافت درشت بلور به سنگهای آذرینی اختصاص دارد که آرام در اعماق سرد شده و همه بلورها فرصت کافی برای رشد یافتهاند. در بافت درشت بلور اندازه بلورها بین چند دهم میلیمتر تا چند سانتیمتر متغیر است. در این بافت به هیچ وجه بخش شیشهای و غیر متبلور وجود ندارد. اغلب
| دسته بندی | علوم پایه |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 19 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 17 |
الکل وانواع آن
ازنظر علم شیمی هرماده ای که در فرمول شیمیایی آن عامل هیدروکسیل (OH- ) وجود داشته باشد ،یک الکل محسوب می شود .الکل ازمشتقات هیدرو کربن هاست که درآن هر مولکول ،ترکیبی ازچند اتم هیدروژن وکربن می باشد .نهایت ،یک عامل (OH) جانشین یک اتم هیدروژن می گردد.وبنابر تعداد عامل (OH) ،الکل را یک یا چند ظرفیت می گویند . الکل انواع زیادی دارد که ذیلاًبه برخی ازآن ها اشاره می کنیم
الف )الکل متیلیک
ساده ترین الکل ها ،الکل متیلیک است که مبنای الکل های یک ظرفیتی می باشد .الکل متیلیک از تقطیر چوب به دست می آید وازاین رو به آن عرق چوب نیز می گویند .این ماده مایعی است بی رنگ که در66 درجه سانتی گراد می جوشد ،باشعله کمی آبی رنگ می سوزد وچون باآب مخلوط گردد،تقلیل حجم یافته وتولید حرارت می کند.
الکل متیلیک ،درصنایع رنگ سازی کاربرد دارد .به علاوه سمی است قوی که با شرب 8تا 10گرم آن اختلالات هاضمه واغلب کوری دست داده وتلف می کند.پس ازالکل متیلیک یا متانول بقیه الکل های یک ظرفیتی یا یک عاملی رابه الکل های نوع اول 7دوم و سوم طبقه بندی می کنند.. اتانول که موضوع بحث ماست ،درزمره الکل های نوع اول است .هم چنین الکل های دو ظرفیتی وسه ظرفیتی و... نیز وجود دارد که کمی می توان ازضد یخ به عنوان الکل دو ظرفیتی (یا الکل دو عاملی اشباع )وگلیسیرین به عنوان الکل سه ظرفیتی (یا الکل سه عاملی اشباع)نام برد .ب)الکل اتیلیک اگر واژه الکل بدون هیچ پسوند یا پیشوند به کار رود ،مقصود الکل اتیلیک یا اتانول است که معروف ترین انواع الکل میباشد .در آینده خواهیم دید که الکل اتیلیک درصنایع گوناگون ودر زندگی روز مره مردم ،کاربرد زیادی دارد.چنان که درمقدمه اشاره شد ،موضوع بحث مادر این نوشتار منحصراً الکل اتیلیک یا اتانول است .وهر کجا دراین رساله ،واژه الکل رابدون افزودن کلمه به کار بریم مقصودمان همین نوع الکل می باشد .اتانول به طور طبیعی وبه مقدار بسیار کم درنان (5%درصد )،مغز انسان وگیاهان وجود دارد .علاوه برمخمر وبعضی باکتری ها،بدن انسان نیز مقدار چشمگیری الکل تولید می کند .دراکثر موارد ،تمام تبیین اوصاف الکل وآثار ظاهری الکل برجسم وروان آدمی می پردازیم .ویژگی های الکل وآثار آن
الکل اتیلیک در 3/78 درجه سانتی گراد به جوش می آید ودر 114-درجه ذوب می شود .الکل مطلق ,آب گونه ای است بی رنگ وزود آتش گیر ،با بویی ویژه ،در برودت زیاد ابتدا قوام آمده وسپس مانند شیشه منجمد می گردد. الکل برخلاف پندار بعضی اثر تحریکی براعضای بدن ندارد ،بلکه اثرآن تخدیر یعنی تضعیف فعالیت های بدن وکاستن ازدقت درانجام رفتارهای گوناگون است .درکتاب های علمی نیز ،الکل را درردیف تخدیر کننده ها هم چون اتروغیره میآورند.یکی ازدانشمندان دراین زمینه می گوید:«این واقعیت که افراد تحت تاثیر الکل ،خجالتشان ازبین می رود وزیاد حرف می زنند ،به علت اثر تحریکی الکل برمغز نیست ،بلکه به دلیل ازبین رفتن کنترلی است که مراکزعالی مغز درمیانه روی واعتدال شخص ازخود انجام می دهند . به هر حال ,تمامی مشروبات الکلی ,حاوی مقداری الکل می باشند وهر گونه آثار تخدیری که ازمشروبات الکلی بروز می کند مربوط به وجود این ماده درآن هاست .میزان این تخدیر که مارازآن به مستی تعبیر می کنیم بستگی به درصد الکل موجود دراین گوشه مشروبات دارد . چنان چه شخص مقداری الکل بنوشد ,قریب 15آن فوراًبه وسیله جدار معده داخل درخون وبقیه درامعاءوارد می گردد .مقداری هم ممکن است به وسیله ریتین یا با ادرار خارج شود .ولی قسمت اعظم آن در هر حال دربدن می ماند ودرآن جامتدرجا اکسید شده واحتیاجی به هضم وگوارش ندارد . کبد انسان قادر است درهر ساعت ,8گرم الکل رااکسید کند .مقادیر زیادتر درجریان خون ظاهر شدهولی غلظت کم تر از 05/0% علامتی درشخص به وجود نمیآورد .از غلظت به 1%درخون برسد ,اختلال تنفسی وقلبی ونهایتاً مرگ ایجاد می شود هرچند مقدار کشنده آن برحسب افراد می کند .پیتر کوپر نیز دراین زمینه چنین می نویسد:«الکل ازتمام راه ها جذب بدن می شود ولی جذب آن از راه دهان ومعده بسیار کم است .روده کوچک 80%یا بیشتر مقدار خورده شده را جذب می کند .کم تر از 10%بی تغییر ازراه ادرار وتنفس دفع می شود .الکل دربافت ها به سرعت منتشر شده ودرحدود 8گرم درساعت اکسید وبه گاز کربنیک وآب تبدیل می شود بدین ترتیب مهم ترین اثر الکل 7تضعیف دستگاه اعصاب مرکزی است .الکل درنتیجه تاثیر برروی اعصاب ,واکنش دررگ هاایجاد نموده وخون را به سطح بدن جریان می دهد واز این طریق ,پوست راقرمز می کند وابتداءدربدن ایجاد حرارت می نماید .اما این اثر دیری نمی پاید ,چرا که پس ازمدت کوتاهی ,بدن حرارت خود راتا دو برابر از دست می دهد
شخص که الکل می نوشد ابتدا فعالیت اوبیش ازحد معمول می شود وبه ترتیبی که ذکرشد ,درجه حرارت بدن بالا رفته وتنفس شدید می شود .آن گاه مرکز تکلم درمغز تحت تاثیر الکل قرار گرفته وشخص پرچانگی می کند .سپس مرکز سمعی مغز متاثرشده وشخص صداهای بی خود می شنود .بعد مرکز بینایی مغز دچار اختلال گشته وشخص تصاویر موهوم میبیند وبالاخره مرکز حفظ تعادل تحت تاثیر الکل قرار گرفته وکسی که مشروب الکلی نوشیده توازن اعمال فیزیکی راازدست می دهد . بدین ترتیب با نوشیدن الکل ,خویشتن داری شخص که به عنوان منشا حجب درانسان پایه گذاری شده است ,تقریباًازبین رفته وباعث بروز اعمال نا هنجار می شود